poniedziałek, 9 listopada 2026

Pabianiczan, obrazy Sztuki - Mela Muter (bliska Nawrockim)




Mela Muter, "Autoportret w turbanie II (z pędzlami)”, 

ok. 1919/1920, olej na sklejce, fot. Zbiory 

Muzeum Uniwersyteckiego 

w Toruniu/http://www.muzeum.umk.pl



Bolesław Nawrocki - Portret Meli Muter

Artsandculture.google.com/




Szczegóły relacji:
  • Bolesław Nawrocki senior (1877–1946) – był polskim malarzem, który w 1903 roku sportretował samą Melę Muter (jego autorstwa jest znany Portret Meli Muter z 1903 roku). [1, 2, 3]
  • Bolesław Nawrocki junior (1924–2008) – był prawnikiem, muzykologiem, mecenasem sztuki i synem malarza. W 1958 roku odnalazł zapomnianą i żyjącą w trudnych warunkach Melę Muter w Paryżu, otoczył ją opieką i stworzył wielką kolekcję jej prac. W 1965 roku malarka namalowała jego portret (znany jako Portret mężczyzny w okularach lub Portret dr. Bolesława Nawrockiego). [1, 2, 3, 4, 5]

  • Okoliczności powstania: Mela Muter namalowała portret doktora Nawrockiego w swojej pracowni przy ul. Rue Pascal 40 w Paryżu w 1965 roku – w okresie, gdy artystka odzyskała wzrok po operacji zaćmy. [1, 2]
  • Charakterystyka dzieła: Obraz przedstawia dr. Bolesława Nawrockiego (często opisywany też jako Portret mężczyzny w okularach) i znajduje się m.in. w zbiorach Muzeum Uniwersyteckiego w Toruniu. Prace te pojawiają się także na aukcjach dzieł sztuki (np. OneBid). [1, 2, 3]

  • Bolesław Nawrocki senior (malarz) przebywał we Francji w latach 1897–1907, natomiast jego syn, dr Bolesław Nawrocki junior (prawnik i muzykolog, nie lekarz), mieszkał i pracował tam na przełomie lat 50. i 60. XX wieku (1958–1965), kontynuując współpracę naukową z francuskimi instytucjami aż do połowy lat 80. [1, 2, 3, 4, 5]
    Szczegółowe informacje o ich francuskich losach, odwiedzanych miejscach oraz kręgu znajomych przedstawiają się następująco:
    Bolesław Antoni Nawrocki (senior, 1877–1946) – artysta malarz
    • Lata pobytu. Wyjechał do Francji pod koniec 1897 roku i utrzymywał tam swoją pracownię do 1907 roku. Okres największych sukcesów artystycznych we Francji (oraz Włoszech) przypadł na lata 1903–1907. [1, 2, 3]
    • Miejsca pobytu. Głównym ośrodkiem jego życia był Paryż, gdzie studiował w renomowanych uczelniach artystycznych (Académie Julian, Académie Vitti oraz Académie Colarossi) i prowadził własne atelier. Odwiedzał również Bordeaux, gdzie w 1904 roku zdobył złoty medal na wystawie za obraz „U progu życia”. [1, 2]
    • Kontakty i znajomości. W Paryżu obracał się zarówno w kręgach artystycznej bohemy, jak i najwyższych sfer politycznych. Przyjaźnił się z polską malarką z kręgu École de Paris, Melą Muter (namalował jej portret w 1903 roku). Zyskał też sławę jako wzięty portrecista francuskich elit – sportretował m.in. prezydenta Francji Armanda Fallièresa (oraz innych francuskich prezydentów i dygnitarzy z czasów zbliżenia francusko-włoskiego). W późniejszych latach w Polsce uwiecznił również francuskiego marszałka Ferdinanda Focha. [1, 2, 3]
    Dr Bolesław Jan Franciszek Nawrocki (junior, 1924–2008) – prawnik, muzykolog, kolekcjoner
    • Lata pobytu. W 1958 roku wyjechał do Francji jako stypendysta i pozostał tam na stałe do 1965 roku. Po powrocie do Polski w 1965 roku utrzymywał ścisłe kontakty zawodowe z Francją, współpracując z francuskim Krajowym Centrum Badań Naukowych (CNRS) aż do połowy lat 80. XX wieku. [1, 2, 3]
    • Miejsca pobytu. Przebywał głównie w Paryżu oraz w Nancy. W Nancy studiował muzykologię oraz prawo międzynarodowe w Centre Universitaire Européen. W Paryżu kształcił się w Institut des Hautes Études Internationales, w 1960 roku obronił doktorat nauk prawnych na Uniwersytecie Paryskim (Sorbonie), a w latach 1961–1965 pracował w paryskiej siedzibie UNESCO jako ekspert ds. prawa autorskiego. [1, 2]
    • Kontakty i znajomości. We Francji poznał swoją przyszłą żonę, rzeźbiarkę pochodzenia włosko-francuskiego Linę Carminati, z którą w 1965 roku wrócił do Pabianic. W Paryżu odnowił kontakty ze środowiskiem polskiej emigracji artystycznej, w tym z Melą Muter – wieloletnią przyjaciółką swojego ojca. W latach 60. opiekował się schorowaną artystką, a po jej śmierci stał się opiekunem jej spuścizny i największym kolekcjonerem jej twórczości. [1, 2, 3, 4]
    Więcej szczegółów na temat działalności zawodowej oraz kolekcji obu postaci można znaleźć w biogramie Bolesława Nawrockiego seniora na portalu Porta Polonica. [1]


SZTUKA POLSKA NA ŚWIECIE


Mela Muter (właśc. Maria Melania Mutermilch z d. Klingsland) 
mieszkała we Francjiprzez 66 lat — od 1901 roku aż do swojej 
śmierci w maju 1967 roku. W tym czasiestała się jedną z czołowych 
postaci międzynarodowego środowiska artystycznego
tzw. École de Paris, a w 1927 roku przyjęła francuskie 
obywatelstwo. [1, 2, 3, 4]
Miejsca, w których mieszkała i bywała we Francji
Choć jej główną bazą przez dziesięciolecia był Paryż, Muter bardzo dużo podróżowała po kraju w poszukiwaniu plenerów i nowego światła. [1, 2]
  • Paryż (1901–1940 oraz 1945–1967). To w stolicy Francji zamieszkała po przyjeździe z Warszawy, studiowała w Académie Colarossi i Académie de la Grande Chaumière, prowadziła otwarty salon artystyczny oraz spędziła ostatnie lata życia. [1, 2, 3]
  • Awinion i Villeneuve-lès-Avignon (1940–1945 oraz późniejsze lata). Po wybuchu II wojny światowej, w obawie przed niemieckimi prześladowaniami ze względu na żydowskie pochodzenie, uciekła z Paryża na południe. W Awinionie uczyła w szkole dla dziewcząt, a po wojnie regularnie wracała tam na lato, mieszkając w lokalu podarowanym jej przez władze miasta u stóp Pałacu Papieskiego. [1, 2, 3]
  • Bretania (Concarneau, Pont-Aven). Regularnie wyjeżdżała tam na plenery w pierwszych latach pobytu we Francji, malując surową przyrodę oraz rybackie porty. [1, 2]
  • Collioure i Pireneje. W latach 20. XX wieku wielokrotnie spędzała pracowite wakacje w tym małym porcie blisko granicy hiszpańskiej, zafascynowana tamtejszym śródziemnomorskim światłem. [1]
  • Prowansja, Dolina Rodanu i Lazurowe Wybrzeże. W okresie międzywojennym oraz powojennym intensywnie podróżowała po południu Francji (odwiedzając m.in. Marsylię i Lyon), gdzie malowała pejzaże inspirowane sztuką Paula Cézanne'a. [1, 2, 3]
(Poza granicami Francji często bywała także w Hiszpanii, zwłaszcza w Barcelonie i Gironie, gdzie odnosiła wielkie sukcesy wystawiennicze). [1, 2]

Z kim się spotykała? (Krąg przyjaciół i modeli)
Mela Muter słynęła z uroku osobistego i intelektualnej otwartości, dzięki czemu obracała się w samym centrum europejskiej elity artystycznej, literackiej i politycznej. Wiele z tych osób również portretowała. [1, 2]
Artyści i rzeźbiarze:
  • Polska kolonia w Paryżu. Przyjaźniła się z Władysławem Ślewińskim (poznanym w Bretanii) oraz utrzymywała bliskie kontakty z rzeźbiarzami i malarzami polskiego pochodzenia, m.in. z Chaną Orloff.
  • Światowa awangarda. W Paryżu znała się i wymieniała doświadczenia z takimi twórcami jak Auguste Rodin, Antoine Bourdelle, Henri Matisse (który bardzo cenił jej malarstwo), kubista Albert Gleizes, rzeźbiarz François Pompon oraz meksykański muralista Diego Rivera. [1, 2, 3]
Pisarze, poeci i intelektualiści:
  • Rainer Maria Rilke. Austriacki poeta był jednym z jej najbliższych przyjaciół i wielbicieli jej talentu, prowadząc z nią wieloletnią, czułą korespondencję aż do swojej śmierci.
  • Raymond Lefebvre. Francuski pisarz i pacyfista, z którym łączył ją głośny, głęboki romans podczas I wojny światowej (wprowadził ją w kręgi lewicowej inteligencji francuskiej).
  • Inni literaci. W jej kręgu towarzyskim i wśród modeli znaleźli się noblista Romain Rolland, Anatole France, Henri Barbusse, Stefan Zweig, a z polskich twórców – Władysław Reymont (który z żoną Aurelią został jej ojcem chrzestnym, gdy w 1922 roku przyjęła chrzest) oraz Leopold Staff. [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7]
Politycy i mecenasi:
  • Jej talent portretowy przyciągał francuskie elity państwowe — pozował jej m.in. premier Francji Georges Clemenceau, a w Hiszpanii blisko przyjaźniła się z wpływowym marszandem i malarzem Josepem Dalmau. [1, 2]













Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Z Francji do Pabianic (okolic)

  Francuskie korzenie i inne wątki osobowe Rodzina Debichów ( Henryk Debich , 1921–2001) – słynny pabianicki dyrygent, kompozytor i aranżer...