Dawny Wierzbinek (J. Figasa) - Dla wszystkich zainteresowanych genealogią!

Post z dnia 4 września 2026r
Dla wszystkich zainteresowanych genealogią!

Słowa kluczowe:
Skulsk - wyszukiwarka metrykalna

Skulsk - etymologia i historia

Jezioro Gopło

Słowa kluczowe - proponowane/Padlet

"Moi przodkowie w Skulsku/ okolicach ..."

Region Skulska i okolic to unikalny punkt na mapie 

pogranicza Wielkopolskii Kujaw – obszar przepełniony 

tradycją drobnoszlachecką,osadniczą oraz bogatą 

przyrodą rynny jeziornej Gopła.

Historia Skulska i okolic od XVIII wieku

Od XVIII wieku Skulsk i okoliczne wsie znajdowały 

się w strefie dynamicznych przemian politycznych 

i społecznych: 

Okres Rzeczypospolitej i rozbiory:
W XVIII wieku Skulsk był niewielkim miasteczkiem 

prywatnym leżącym w województwie kaliskim.
Po II rozbiorze Polski (1793 r.) trafia pod panowanie

 pruskie (Prusy Południowe), a od 1815 roku – 

w granice Królestwa Polskiego pod zaborze rosyjskim.

Graniczność i powstania: Bliskość granicy prusko-

rosyjskiej biegnącej wzdłużpobliskich jezior sprawiała, 

że okolice Skulska były miejscem przerzutu broni

i łączników podczas powstania styczniowego (1863 r.). 

Utrata praw miejskich(1870 r.): 

W odwecie za udział mieszkańców w powstaniu 

styczniowym władze carskie odebrały Skulskowi 

prawa miejskie, przekształcając go w osadę i siedzibę

gminy. 

XX wiek: Okres międzywojenny to czas rozwoju 

spółdzielczościi lokalnego rzemiosła.

W czasie II wojny światowej teren włączono 

do Kraju Warty (Reichsgau Wartheland), co wiązało 

się z wysiedleniami Polaków, wywózkami na roboty

przymusowe oraz represjami wobec ziemiaństwa 

i inteligencji.

Krajobraz i przyroda: Rynna Skulska i Gopło

Okolice Skulska charakteryzują się krajobrazem 

polodowcowym, zintegrowanym z systemem wodnym 

sąsiedniego Jeziora Gopło:
Układ wodny: Gmina leży w ciągu tzw. Rynny Skulskiej, 

na którą składają się m.in. Jezioro Skulskie, 

Jezioro Skulska Wieś oraz Jezioro

Czartowo, połączone Kanałem Ślesińskim 

z kompleksem Gopła.
Goplański Park Tysiąclecia: Północno-wschodnie 

krańce gminy i przyległe tereny znajdują się w strefie 

chronionego krajobrazu oraz w otulinie Parku.

Flora i fauna:
To ostoja ptactwa wodno-błotnego (m.in. czapli siwej, 

żurawi, bielików i kormoranów) oraz cenny ekosystem 

trzcinowisk i lasów mieszanych.


Dzieje lokalnych parafii

Parafia pw. Narodzenia NMP w Skulsku
Skulsk od stuleci stanowi jedno z najważniejszych 

centrów kultu maryjnego w regionie.
Sanktuarium: Ośrodkiem życia duchowego jest 

klasycystyczno-neobarokowy kościół miejski 

(wzniesiony w latach 1810–1880), w którym znajduje się

słynąca łaskami gotycka figura Matki Bożej Bolesnej 

(Pieta Skulska) z około1400 roku. Tradycja odpustowa: 

Miejsce to przyciągało  rzesze pielgrzymów

z Kujaw i Wielkopolski, stanowiąc zwornik tożsamości 

lokalnej społeczności.
Parafia pw. św. Benona w Broniszewie

Historia i patronat: Parafia w Broniszewie jest 

wyjątkowa ze względu na rzadkie w Polsce wezwanie 

św. Benona.

Rola w społeczności: Obejmująca okoliczne wsie 

i folwarki parafia rejestrowała kluczowe wydarzenia 

z życia dawnych mieszkańców – od szlachty

osiadłej w dworach po zarządców, rzemieślników

i rolników.
Rodziny: Malcer, Wegner, Morawski, Grzegorzewski, 

Zieliński, Sarnowski

Splot nazwisk wskazanych w Twoim rodowodzie 

przedstawia klasyczny obraz tkanki społecznej pogranicza 

wielkopolsko-kujawskiego z XVIII–XX wieku.

Łączy on rodowąszlachtę z rodzinami zarządców, 

rzemieślników i osadników.
Morawscy, Grzegorzewscy, Zielińscy, Sarnowscy: 

To znane rody szlacheckie (legitymujące się herbami takimi

 jak m.in. Dąbrowa, Korab, Lis, Świnkaczy Jastrzębiec).

Posiadały majątki ziemskie, cząstkowe folwarki oraz 

piastowały urzędy w powiatach konińskim, radziejowskim 

i kolskim.

Wegner i Malcer: Nazwiska te wskazują na korzenie 

rzemieślnicze, młynarskie lub osadnicze (często z kręgu 

osadnictwa olęderskiego bądź niemieckiego

z XVIII/XIX w., które z czasem całkowicie uległo 

polonizacji).
Malcerowie i Wegnerowie wchodzili w relacjemałżeńskie

i gospodarczez lokalną szlachtą oraz zarządcami majątków.

Skoligacenia: W księgach metrykalnych parafii Skulsk, 

Broniszewo, Sadlno czy Dobsołowo relacje te objawiały 

się nie tylko poprzez śluby, ale równieżpełnienie ról 

świadków czy chrzestnych. Do szczegółowego

 odtworzenia konkretnych linii genealogicznych pomocne 

są zasoby Archiwum Państwowego w Poznaniu (Oddział 

w Koninie) oraz Bydgoszczy, a także baza projektów

indeksacji metryk (Geneteka, Poznan Project).